Bilim insanları, Samanyolu'nda kaynağı uzun süredir açıklanamayan yüksek enerjili gama ışınlarının, iki nötron yıldızının birleşmesiyle oluşan bir kilonovanın kalıntılarından kaynaklanabileceğini düşünüyor. Hipotezin doğrulanması, galaksideki ilk kilonova kalıntısının tespit edilmesini sağlayabilir. 20/10/2026 08:27 © TRT HABER
HESS J1507‑622 adı verilen gama ışını kaynağı, Namibya'daki Yüksek Enerji Stereoskopik Sistem (HESS) teleskop dizisi tarafından 2006 ve 2007 yıllarında tespit edildi. Radyo dalgaları veya X‑ışınları gibi daha düşük enerjili ışınımlarla ilişkilendirilememesi ve Samanyolu'nun ana düzleminden uzakta bulunması, kaynağı gökbilimciler açısından gizemli hâle getirdi.
Araştırmacılar, henüz hakem değerlendirmesinden geçmeyen ve arXiv'de yayımlanan yeni bir çalışmada, HESS J1507‑622'nin iki nötron yıldızının birleşmesiyle meydana gelen bir kilonovanın kalıntısı olabileceğini öne sürdü. Nötron yıldızları, büyük kütleli yıldızların evriminin sonunda oluşabilen son derece yoğun gök cisimleri; birbiri etrafında dönen iki nötron yıldızı zamanla enerji kaybederek birbirlerine yaklaşır ve sonunda birleşir. Bu çarpışma sırasında büyük miktarda enerji açığa çıkar ve madde uzaya saçılır.
Araştırmacılara göre kilonova senaryosu, HESS J1507‑622'nin gözlemlenen özelliklerini tutarlı biçimde açıklayabilecek güçlü bir hipotez. Nötron yıldızlarının birleşmesi, evrendeki ağır elementlerin (altın, platin vb.) oluşumunda önemli rol oynar; çarpışma sırasında nötron bakımından zengin madde içinde atom çekirdekleri hızla nötron yakalar.
Bilim insanları, kaynağın özelliklerini açıklayabilmek için varsayımsal bir kilonova kalıntısının matematiksel modelini oluşturdu. Modelde kalıntının yaşı, uzaklığı, birleşme sırasında açığa çıkan enerji, uzaya saçılan madde miktarı ve bu maddenin genişleme hızı hesaba katıldı. Model, kaynaktan ölçülen gama ışını emisyonunu yeniden üretebildi ve analizlerin bin yıldan daha genç bir kilonova kalıntısı olasılığını destekledi.
HESS J1507‑622'nin galaksinin ince ana düzleminin dışında yer alması, araştırmacıların kaynağın geçmişine ilişkin farklı bir senaryoyu değerlendirmesine yol açtı. Bilim insanları, nötron yıldızlarından birinin ya da her ikisinin oluşum sırasında güçlü bir itme kazanarak galaksinin ana düzleminden uzaklaşmış olabileceğini düşünüyor.
Hipotezin gelecekteki gözlemlerle doğrulanması halinde HESS J1507‑622, Samanyolu'nda tespit edilen ilk kilonova kalıntısı olabilir. Ancak bulgular henüz kesin bir keşif olarak kabul edilmiyor ve senaryonun doğrulanması için ek araştırmalara ihtiyaç duyuluyor.
